1001 album

‘dinlememiz gereken’ 1001 albüm üzerine notlar

Tree of Rock

Rock müziğin genetik haritası üzerine mixtape’ler

yazılar

yayımlanmış, yayımlanamamış yazılar

Ev » son yazı, yazılar

Sanat ?ben?im !*

Yazan: on May 9, 2009 – 3:29 pmYorum Yok

?nl? Frans?z yazar Gustave Flaubert, belki kendisinden de ?nl? roman? ?Madame Bovary?i yay?mlad???nda 36 ya??ndayd?. Flaubert?in ?alkant?l? ya?ant?s?, hayat? boyunca pe?ini b?rakmayan hastal??? ve ya?ad??? d?nemin ?artlar?; hem Flaubert?in k?t?mser ve mizantropik ki?ili?inin hem de ?nl? roman? Madame Bovary?in ba? karakteri Emma Bovary?nin temel kayna?? olmu?tur. Abart?l? bir romantisizm i?indeki kahraman?n ? Emma Bovary ? ba?rol oynamas?na ra?men realist say?labilecek bu roman, Flaubert?i d?nemin di?er romantik yazarlar?ndan farkl? bir noktaya ta??maktad?r. Emma Bovary?nin bu u? noktalardaki karakterini yarat?rken nerelerden, kimlerden ilham ald??? sorusuna en g?zel cevab? yine Flaubert verir : ?Madame Bovary, c?est moi!? (Madame Bovary benim !)

Flaubert?in verdi?i bu cevab?n hep anlat?lan bir anektod olmas?ndaki s?r , ?nl? yazar?n saf bir ger?ek?ilikle ?sanat??? ve ?benlik? ?rt??mesini ifade etmesinde yatar. Yazar bu cevab?yla, sanat ?retiminin en temel a?amas?n? ve kayna??n? vurgulamaktad?r : Kendini ke?fetmek.

Sanat ?retiminin bu benmerkezli yolculu?unun izleri, her zaman Flaubert ?rne?inde oldu?u gibi belirgin de?ildir. Ayr?ca, sanat eseri ve ?benlik ?rt??mesi?nin her zaman g??l? i?lere d?n??ece?ini d???nmek de b?y?k sanat??lara haks?zl?k etmek olur. ?ngiliz yazar John Fowles?un dedi?i gibi, bir sanat i?inin etkileyici ve ?nemli bir eser olabilmesi i?in ?ncelikle o i?i yapan sanat??n?n hayat?n?n, dolay?s?yla ?benli?i?nin ilgi ?ekici ve vurucu ayr?nt?lardan nasibini alm?? olmas? gerekmektedir.[1] B?y?k sanat??lar? farkl? k?lan ?kendini ke?fetme? fark?ndal???ndan ba?ka onlar? b?y?k yapan temel malzemeleri ?benlik?leridir.

oscar-wilde-picOscar Wilde??n sanat ?zerine d???ncelerini en net ?ekilde ortaya koydu?u roman? say?labilecek Dorian Gray?in Portresi?nde, Wilde, ?sanat? ve ?benlik? ili?kisini ??yle dile getiriyor: ??yi sanat??lar yaln?zca ?r?nlerinde var olurlar, bunun sonucu olarak da ki?ilikleri silik kal?r.?[2] Wilde, Fowles??n b?y?k sanat?? olman?n gere?i olarak ileri s?rd??? ?ilgi ?ekici benlik? ?art?n?n, sanat??n?n g?nl?k ya?ant?s?ndan ?te sanat?na yans?d???n?n alt?n? ?izer. Yine Wilde?dan yola ??karak, sanat eseri ve ?benlik? ?rt??mesinde portrelerin(ve otoportrelerin) ayr? bir yeri oldu?unu da vurgulamak gerek. Wilde, ayn? roman?nda ??yle der: ?Hissedilerek ?izilmi? her portre ressam?n bir portresidir, modelin de?il. … Ressam?n g?zler ?n?ne serdi?i ki?i o de?ildir; tersine, renkli tuvalin ?zerine a??lanan, ressam?n kendi ki?ili?idir.?[2]

B?y?k yazar, bu sat?rlar?yla portrenin ?kendini ke?fetmek? boyutunu g??l? bir ?ekilde ifade eder. Otoportrede ise farkl? bir boyutla kar??la??r?z. Sanat?? portre ?izerken, ?kendinden? olanlar? sanat i?inin i?ine i?lerken; otoportrede ?kendini? i?ler. Bu a?ama ?kendini ke?fetmek?ten ?te ?kendini yeniden tan?mlamak? ile a??klanabilir. Otoportre, sanat??ya kendini yeniden ?ekillendirme imkan? sunar.

Sanat??lar i?in ?kendini yeniden tan?mlamak? olgusu, bir anlamda, sanatsal ?retimlerinin kayna?? olan ?benlik?lerini yenilemek; dolay?s?yla yeni ?retim kaynaklar?na ula?malar? anlam?na gelir. Bu s?recin geri-??z?mlemesi yap?ld???nda, bir?ok sanat??n?n eserlerinde, ?alter-ego?lar?n?n izlerini bulmam?z anla??l?r bir hal al?r. Bu noktada, alter-ego ?r?n? karakterler, asl?nda sanat??n?n ?kendini yeniden tan?mlama? ediminin bir sonucudur.

jimmorrisonThe Doors toplulu?unun, vokali ve rock m?zi?inin ikonlar?ndan Jim Morrison??n t?m ?ark?lar?na, ?ark? s?zlerine, sahne performanslar?na yans?yan ?Lizard King? yani ?Kertenkele Kral?, Morrison??n e?lence d?nyas?ndaki ?alter-ego?sudur. Kendi deyimiyle ?her?eyi yapabilen?[3] bu alter-ego, rock tarihinin en k??k?rt?c? ve renkli ikonlar?ndan biri olur. Hayat? boyunca ?ark?c? yerine bir ?air olarak an?lmak isteyen Morrison, ?alter-ego?suyla m?zik tarihe ge?er. Morrison, kendini ?Kertenkele Kral? olarak yeniden tan?mlam?? ve d?nyaya unutulmaz izler b?rakm??t?r. Ancak Morrison?? bunlar yeterince tatmin etmemi? ve bir ?air olarak ?kendini ke?fetmek? i?in gitti?i Paris?e yerle?mesinden k?sa bir s?re sonra hayata veda etmi?tir. Morrison?dan ba?ka, David Bowie?nin uzaydan gelen rock?n roll y?ld?z? ?Ziggy Stardust? veyahut Charles Bukowski?nin otobiyografik kahraman? ?Henry Chinaski?, ?kendini yeniden tan?mlama? ba?lam?nda incelenebilecek ba?ka alter-ego ?rnekleridir.

Sanat??lar?n kendilerinden bir ?di?er ben? yaratmalar? veyahut ?kendilerini ke?fetme? m?cadeleleri; onlar?n yegane ger?ek kaynaklar? olan ?benlik?lerini zenginle?tirmenin ve dolay?s?yla ?l?ms?z sanat eserleri ortaya ??karmalar?n?n en somut ?abas?d?r. Bunun yan?nda, ?benlik? ve sanat eserinin ?bir? oldu?unu vurgularken, sanat?n s?rd?r?lebilirli?i i?in sanat??lar?n ?kendini yeniden tan?mlama? gayretini g?zden ka??rmamam?z; biz sanat seyircileri i?in yap?lan i?leri daha iyi kavramam?za yard?m edecektir.

[1] John Fowles ? Koleksiyoncu
[2] Oscar Wilde ? Dorian Gray?in Portresi
[3] Jim Morrison ? American Prayer

*Bu yaz? kargamecmua May?s 2009 say?s?nda yay?mlanm??t?r.

Comments are closed.